Artykuły
Definicje i oznaczenia modernizmu w architekturze
Pod określeniem modernizm kryje się ogólne określenie prądów w architekturze światowej, które rozwijały się między innymi w latach 1918-1975. Zakładał on całkowite odejście nie tylko od stylów historycznych, ale także od wszelkiej stylizacji.Architektura modernistyczna oparta była na nowej metodzie twórczej, która wywodziła swoją formę, funkcję oraz konstrukcję budynku prawie tylko z występujących uwarunkowań materialnych. Architekci modernistyczni zakładali, iż o pięknie budynku stanowić możne przede wszystkim jego funkcjonalność, a w każdym razie, że muszą być spełnione wymogi funkcji, którą ma pełnić obiekt. Jednym z naczelnych haseł modernizmu była maksyma Sullivana Form follows function. Tłumaczy się ją jako formę, która wynika z funkcji (albo też forma następuje po funkcji).
Duże znaczenie w tym okresie posiadały również nawołujące do minimalizmu sentencje Miesa van der Rohe Less is more (tłumaczone jako mniej znaczy więcej) i Adolfa Loosa, ornament to zbrodnia. Budynek miał stanowić dzieło abstrakcyjne. Wszelki ornament był całkowicie odrzucany.
Najbardziej znanymi manifestami modernizmu jest 5 punktów nowoczesnej architektury Le Corbusiera oraz Karta Ateńska. Ruch nowoczesny w architekturze nie był zjawiskiem jednolitym, nie posiadał również jednoznacznej ideologii. W obrębie modernizmu charakteryzował się przez kilkadziesiąt prądów, kierunków czy szkół architektonicznych. Rozgraniczenie między kolejnymi prądami modernizmu jest niejasne, różni krytycy wykorzystują np. wobec głównego nurtu ruchu nowoczesnego określenie funkcjonalizm bądź racjonalizm, mając jednak na myśli jedynie różne ujęcia dokładnie tego samego zjawiska. Nazwa funkcjonalizm, bardzo często nadużywana, miała przy tym negatywną konotację z technokratyzmem. Modernizm, jako pojęcie szersze, obejmowało bardzo często poza obiektywnym modernizmem także romantyczny modernizm, czyli architekturę, która była ściśle powiązana z indywidualnością twórcy. W obrębie ideologii architektury szeroko rozumianego modernizmu mieści się zarówno sceptyczny humanizm (np. Miesa van der Rohe), ale także i radykalny komunizm (np. H. Meyera).
Nazwa modernizm pochodzi się z francuskiego (a pośrednio z łacińskiego) wyrazu, który oznacza nic innego jak nowoczesność. Definiuje ona stosowny do współczesnych okoliczności sposób działania oraz formę bytu. Jako określenie prądu w architekturze konkurowała z określeniami funkcjonalizm, aktualnie mającym zwykle węższe znaczenie, o racjonalizm, który może jednak definiować także całą racjonalistyczną tradycję w architekturze od dziewiętnastego wieku począwszy.
Wcześniej wykorzystywano również termin architektura nowoczesna, który w szerszym znaczeniu obejmował także postmodernizm.
Precyzyjnym, ale bardzo rzadko wykorzystywanym synonimem modernizmu jest ruch nowoczesny w architekturze. Modernizm w architekturze nie jest tożsamy z wcześniejszym czasowo oraz skrajnie różnym ideowomodernizmem w sztuce czy literaturze, któremu w architekturze odpowiada secesja. Natomiast w języku hiszpańskim bardzo często zwykło się jako modernismo definiować właśnie secesję w architekturze.